Smartfon jest dziś naturalną częścią życia dzieci i nastolatków – służy do nauki, kontaktu z rówieśnikami i rozrywki. Problem pojawia się wtedy, gdy korzystanie z telefonu wymyka się spod kontroli i zaczyna negatywnie wpływać na zdrowie, relacje oraz obowiązki dziecka.
Czy to już uzależnienie?
W Polsce diagnoza problemowego lub uzależnieniowego korzystania z telefonu opiera się na kryteriach zawartych w międzynarodowych klasyfikacjach chorób: ICD-10 oraz ICD-11, a także na wytycznych klinicznych stosowanych przez psychologów, psychoterapeutów i psychiatrów dziecięcych.
Warto wiedzieć, że:
- w ICD-11 formalnie ujęto „gaming disorder” (zaburzenie związane z grami cyfrowymi),
- nie istnieje osobna jednostka chorobowa „uzależnienie od telefonu”,
- diagnozuje się natomiast uzależnienia behawioralne lub „problematyczne używanie internetu/urządzeń cyfrowych”.
Objawy, które powinny zaniepokoić
Zwróć uwagę, jeśli przez co najmniej kilka miesięcy obserwujesz:
- utratę kontroli nad czasem spędzanym z telefonem,
- silne rozdrażnienie lub agresję przy próbie ograniczenia dostępu,
- zaniedbywanie szkoły, hobby, relacji rodzinnych,
- problemy ze snem,
- ukrywanie rzeczywistego czasu korzystania z urządzenia,
- korzystanie z telefonu w celu regulacji emocji (np. ucieczka od smutku, lęku).
Pojedyncze zachowania nie oznaczają uzależnienia – kluczowa jest ich intensywność, częstotliwość i wpływ na funkcjonowanie dziecka.
Jak wygląda diagnoza psychologiczna w Polsce?
Diagnozę stawia psycholog, psychoterapeuta lub lekarz psychiatra dziecięcy. Proces obejmuje:
- Wywiad kliniczny z rodzicem i dzieckiem (rozwój, relacje, funkcjonowanie szkolne).
- Ocenę objawów według kryteriów klasyfikacyjnych.
- Czasem zastosowanie standaryzowanych kwestionariuszy (np. badających nasilenie korzystania z internetu).
- Wykluczenie innych trudności (depresja, ADHD, zaburzenia lękowe i inne).
Specjalista ocenia, czy problem ma charakter:
- nawykowy,
- ryzykowny,
- czy spełnia kryteria zaburzenia wymagającego terapii.
Akademia Rozwoju Adedu w Ursusie zapewnia wsparcie psychologiczne dla dzieci i rodziców/opiekunów od poniedziałku do piątku w godz. 16:00 – 20:00
Co mogą zrobić rodzice? Profilaktyka w praktyce
- Ustal jasne zasady
- określ godziny korzystania z telefonu,
- wprowadź zasadę „bez telefonu przy stole” i „bez telefonu godzinę przed snem”,
- młodsze dzieci nie powinny mieć nieograniczonego dostępu do internetu.
- Bądź przykładem
Dzieci uczą się przez obserwację. Jeśli rodzic stale korzysta z telefonu, trudno oczekiwać innych zachowań od dziecka.
- Rozmawiaj, nie tylko kontroluj
Zamiast wyłącznie zabraniać, pytaj:
- Co robisz w telefonie?
- Dlaczego to jest dla Ciebie ważne?
- Jak się czujesz, gdy ktoś Ci przerywa?
Budowanie relacji zmniejsza ryzyko ucieczki w świat cyfrowy.
- Wzmacniaj alternatywy
Sport, zajęcia dodatkowe, spotkania z rówieśnikami, wspólny czas rodzinny – im więcej realnych doświadczeń, tym mniejsza potrzeba kompensowania ich ekranem.
- Reaguj wcześnie
Jeśli widzisz narastający problem:
- porozmawiaj z pedagogiem szkolnym,
- skonsultuj się z psychologiem dziecięcym, psychoterapeutą,
- w razie potrzeby zgłoś się do poradni zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży (świadczenia w ramach NFZ nie wymagają skierowania do psychologa).
Najważniejsze: telefon to objaw, nie przyczyna
Nadmierne korzystanie z telefonu często jest sygnałem:
- samotności,
- trudności w relacjach,
- niskiej samooceny,
- przeciążenia stresem szkolnym.
Skuteczna pomoc polega nie tylko na ograniczeniu urządzenia, ale przede wszystkim na zrozumieniu potrzeb dziecka.
Jeśli masz wątpliwości – lepiej skonsultować się wcześniej niż czekać, aż problem się pogłębi. Zadzwoń do nas. Wczesna interwencja daje bardzo dobre efekty terapeutyczne. Nasz psycholog Ursus ul. Plutonu Torpedy 27A odpowie na wszystkie wątpliwości i pomoże w rozwiązaniu problemu.
